Bez kopyt nie ma konia

data publikacji: 13.06.2011, 17:38  |  autor: elwira  |  źródło: Magdalena Sobczyńska-Wołejszo, Equus-sanus   |  liczba komentarzy: 1

Fot: Finisz.pl

Wszystkim ludziom, którzy zajmują się końmi na pewno znane jest powiedzenie, że bez kopyt nie ma konia. Warto więc jest się zapoznać z podstawowymi chorobami, które mogą dotyczyć kopyt naszego konia.

Wczesne rozpoznanie objawów choroby i właściwe leczenie oraz utrzymanie konia w dobrych warunkach zoohigieniecznych zapobiega rozwojowi choroby, a przez to skraca okres wyłączenia konia z treningu.

Najczęściej spotykanymi problemami dotyczącymi kopyt koni wyścigowych są: gnicie strzałki, ostra oraz chroniczna forma ochwatu, przewlekły zespół trzeszczki kopytowej i więzadeł, ograniczone ropne zapalenie tworzywa kopytowego, rzekomy rak strzałki, ścieśnienie puszki kopytowej.

Gnicie strzałki jest to infekcja bakteryjna, która powoduje rozpad rogu kopytowego w rowkach przystrzałkowych i środkowym. Zainfekowane mogą być cztery kopyta.

Najczęstszą przyczyną gnicia strzałki jest utrzymywanie w złych warunkach zoohigienicznych jak również nieregularne werkowanie kopyt.

Gnijąca strzałka jest miekka, wilgotna oraz cuchnąca. W skrajnych przypadkach ze strzałki wypływa ciemna, mazista substancja, a koń może zacząć kuleć.

Leczenie gnijącej strzałki powinniśmy rozpocząć od dokładnego umycia podeszwy (np. Betadine) oraz usunięcia martwego rogu kopytowego (werkowanie kopyta przez kowala). Należy zastosować środki osuszające i przeciwbakteryjne do gnijących strzałek dostępne na rynku.

W skrajnych przypadkach należy opatrzyć zainfekowaną strzałkę, nasączyć bawełniane gaziki jodyną, preparatem który zawiera formaldehyd lub innym środkiem przeciw gnijącym strzałkom dostępnym na rynku, a następnie wetknąć w rowki przystrzałkowe. Bardzo ważne jest to, żeby zabezpieczyć kopyto przed brudem bandażując je lub stosując specjalny but do okładów kopyta (Easyboot http://www.easycareinc.com/our_boots/easyboots/Easyboots.aspx ).

Warto jest zwrócić uwagę na codzienną profilaktykę. Utrzymywanie konia na czystej ściółce, mycie kopyt oraz regularne werkowanie jest najlepszym środkiem zapobiegającym powstawaniu tej choroby.

Ochwat jest to aseptyczne rozlane zapalenie tworzywa kopytowego powodujące znaczną bolesność i kulawiznę, doprowadzając do oddzielenia się rogu listewkowego od listewek tworzywa ściennego, co w dalszym etapie wywołuje przemieszczenie kości i deformację puszki kopytowej.

Jedną z przyczyn ochwatu, jest przeciążenie. Konie przyzwyczajone do miękkiego terenu, po paru godzinach kłusa po kamienistych lub utwardzonych drogach, mogą dostać ochwatu mechanicznego. Szczególnie predysponowane do tego rodzaju ochwatu są kopyta strome. Do ochwatu mechanicznego może dojść również wtedy gdy zbyt ciężki jeździec jeździ na małym koniu, głównie dotyczy to kucy. Koń nie powinien nosić ciężaru większego niż 20% swojej masy. Kolejną istotną rzeczą jest stopniowe wdrażanie konia do treningu po dłuższym okresie odpoczynku.

Ochwat może wystąpić na skutek zatrucia trującymi roślinami czy innym pożywieniem. Zdarza się, że toksyny powodują rozszerzenie się kapilar, wysięk osocza pomiędzy listewki tworzywa i uformowane przez nie listewki rogowe. To powoduje oddzielenie się kości kopytowej od puszki. Ochwatowi na skutek zatruć można zapobiegać przez dostarczenie koniom odpowiedniej ilości różnorodnej paszy.

Kolejną przyczyną, która może wywołać ochwat jest nieprawidłowe skontowanie kopyta. Prawidłowe skontowanie w przedniej kończynie wynosi 50 stopni, a w tylnej 55. Bardzo ważne jest to, aby obciążona puszka kopytowa mogła się prawidłowo rozszerzać. Często podkuwacze dążą do podnoszenia piętek, żeby rzekomo ulżyć ścięgnom zginaczy. Przez co ściana przednia jest mocniej obciążona i szybciej się ściera niż tylna część puszki kopytowej. Ściany przedkątne i wsporowe wyrastają do długości prawie równej ze ścianą przednią. Strzałka traci kontakt z podłożem, staje się wąska, piętki się zacieśniają. Podczas obciążania kopyto zwęża się zamiast rozszerzać, co prowadzi do ucisku, niedokrwienia i uszkodzenia tworzywa.

Warunki utrzymania konia mogą również wpłynąć na powstanie ochwatu. Kopyta konia mogą pozostać zdrowe tylko wtedy, kiedy koń ma zapewnioną odpowiednią ilość ruchu by utrzymać stały przepływ krwi przez nie. Koń, który pracuje pod siodłem godzinę dziennie pokonuje dystans 3-5km. Dla utrzymania odpowiedniej cyrkulacji krwi w kopycie i odpowiedniej jakości blaszek rogowych wymagane jest pokonanie dystansu 15 km w ciągu dnia, ale nie jednorazowo.

Ochwat może mieść formę ostrą oraz chroniczną. Objawem jest bardzo silna kulawizna oraz charakterystyczna postawa. Koń próbuje odciążyć przednią część puszki kopytowej. Najczęściej stan chorobowy dotyczy kopyt przednich -wówczas kończyny miedniczne są podsunięte pod tułów. Wyczuwalna jest podwyższona temperatura w przedniej części kopyta.

Jeżeli podejrzewamy ochwat niezwłocznie powinniśmy wezwać lekarza weterynarii. Koń powinien być umieszczony w boksie, aby ograniczyć mu ruch. Aby zniwelować ból powinniśmy przykładać zimny kompres na przód kopyta przez pięć minut, co trzy minuty. Należy zapewnić dostęp do świeżej wody.

W przypadku ochwatu z rotacją kości kopytowej powinniśmy umieścić konia w głębokim piasku lub na trocinach, co umożliwi koniowi przenieść ciężar ciała na piętki i odciążyć przód kopyta, zredukuje nacisk na podeszwę.

Przewlekły zespół trzeszczki kopytowej i więzadeł

Występuje on dość często u koni wyścigowych, zazwyczaj dotyczy on przednich nóg, prawdopodobnie jest to związane z tym, że podczas galopu 60% ciężaru konia przenoszone jest na przód. Przewlekły zespół trzeszczki kopytowej jest to proces obejmujący trzeszczkę i przyległe elementy, tj. kaletkę kopytową, więzadła trzeszczkowo – kopytowe oraz przyczep końcowy mięśnia zginacza głębokiego palców.

Do objawów zalicza się ból w okolicach piętek, skrócony wykrok, odciążanie mięśni zginaczy palca i ustawianie pęciny pionowo. Na początku można zaobserwować nadmierny wzrost rogu w okolicach kątów wsporowych, a w późniejszym okresie zmiany zwyrodnieniowe trzeszczki kopytowej i zwapnienie przyległych więzadeł.

W przypadku zdiagnozowania przewlekłego zespołu trzeszczki kopytowej należy przywrócić właściwą oś pęcinowo- kopytową, należy podnieść piętki, podkuć podkową jajowatą. W zaawansowanym stadium choroby wykonuję się neurektomię (przecięcie i usunięcie części nerwu), w tym przypadku koń zostaje całkowicie wyłączony ze sportu.

Ograniczone ropne zapalenie tworzywa kopytowegonajczęściej pojawia się w części podeszwowej, rzadziej występuje łącznie z zapaleniem części ściennej kopyta, ma charakter ropny lub ropno - martwicowy.Występuje znaczna kulawizna, wzmożone pulsowanie tętnic palcowych, bolesność przy opukiwaniu puszki kopytowej. Często ropa znajduje ujście w okolicy piętek lub przemieszcza się wzdłuż listewek rogowych i wydostaje się na zewnątrz, oddzielając brzeg koronowy puszki kopytowej od tworzywa. Choroba rozwija się po wniknięciu bakterii do puszki kopytowej w wyniku nagwożdżenia, zagwożdżenia, przy szczelinach, rozpadlinach. Postępowanie polega na otwarciu puszki kopytowej w bolesnym miejscu, drenażu i kąpielach kopyta w środkach antyseptycznych. Po wyleczeniu stanu ropnego można podkuć kopyto podkową z wkładką w celu osłonięcia tworzywa w miejscu zebranego rogu.

Rzekomy rak strzałki

Rak kopyta nie jest procesem nowotworowym, określenie rak pochodzi od wyglądu zmienionych brodawek tworzywa. Nie stwierdzono dotychczas jednoznacznie przyczyny choroby. Natomiast wiadomo, że w procesie tworzenia raka mają istotny wpływ czynniki zewnętrzne. Chorują głównie konie utrzymywane na mokrej ściółce, wilgotnych pastwiskach. Ciekawe jest to, że częściej stwierdzano występowanie raka u koni maści kasztanowatej niż u koni maści gniadej czy karej.

Rozróżnia się raka strzałki, ściany wsporowej, przedkątnej oraz podeszwy.

Na początku choroby konie najczęściej nie pokazują kulawizny. Średnią lub dużego stopnia kulawiznę można zaobserwować w momencie kiedy koń nie ma możliwości obciążenia ścian (choroba obejmuje ściany i podeszwę kopyta). Typowy dla raka jest próchniczy zapach, po nacięciu chorego kopyta nożem kopytowym, stwierdza się obecność niezrogowaciałych fragmentów pokrytych serowatym nalotem. Chore tworzywo pokryte jest kalafiorowatymi naroślami. Jeśli rak strzałki występuje od dłuższego czasu, prowadzi to do przewlekłego zapalenia tworzywa koronowego i tworzenia się na brzegu korony narośli. Obserwuje się obecność pierścieni na ścianach przedkątnych.

Raka kopyta leczy się zachowawczo i operacyjnie. Czas leczenia zależy od rozległości choroby (ok 4-6tygodni). W każdej chwili może dojść do jej nawrotu.

W przypadku leczenia zachowawczego możliwe jest dalsze użytkowanie konia. Należy usunąć serowate naloty. Oddzielony róg usuwa się nożem kopytowym, aż do miejsca przejścia w zdrową tkankę. Następnie należy zastosować puder o działaniu ściągającym i dezynfekującym. Pudry zawierające sulfonamidy nie powinny być stosowane zbyt długo (hamowanie procesu rogowacenia). Podczas leczenia zachowawczego należy zagwarantować koniowi odpowiednią ilość ruchu. Powoduje to zwiększenie ukrwienia tworzywa, co stymuluje proces gojenia. W niektórych przypadkach korzystne efekty daje krioterapia.

Ścieśnienie puszki kopytowej jest to przemieszczenie się jednej lub obydwu ścian bocznych kopyta w kierunku dośrodkowym. Po stronie ścieśnionej rowek przystrzałkowy jest głębszy, ramię strzałki węższe, a kąt wsporowy uciska strzałkę. Dochodzi do zaburzeń mechaniki kopyta i jego działania amortyzującego wstrząsy. Następstwem tego jest jest ostrożne stawianie kończyn i ograniczenie długości wykroku. Kopyta ścieśnione są predysponowane do gnicia strzałki. Wraz z pogłębiającym się procesem zacieśniania dochodzi do tego, że róg kopytowy staje się kruchy i suchy, co jest wynikiem zaburzonej motoryki kopyta i tym samym jego odżywiania. Koń z tym schorzeniem często się potyka, można zaobserwować, przy porannym wyprowadzaniu konia z boksu, że próbuje on stawiać ścieśnione kopyto na palcu.

Żeby zapobiec dalszemu rozwojowi choroby kowal musi otworzyć kąty wsporowe, podkuć konia przy użyciu podkowy z szerokim ramieniem. Przy ścieśnieniu obustronnym należy zastosować podkowę zwartą. Przy znacznym ścieśnieniu należy oprócz prawidłowego podkucia zastosować rowkowanie ściany rogowej kopyta.

Magdalena Sobczyńska – Wolejszo equus-sanus

Dodaj komentarz